Salikorniýa näme?
Salikorniýa boýy 30 sm-den pes bolmadyk kiçijik süýji ösümlikdir. Adatça ýaşyl reňkde bolýar, ýöne güýzde gyzyl bolýar. Onuň baldaklarynda we şahalarynda silindr görnüşli internodlar bar. Windel bilen tozanlanan we ýekeje tohumly ownuk, süýji miweleri öz içine alýan germafrodit güllerini öndürýär.
Salikorniýa deňiz asparagusy ýa-da aýna worty hem diýilýär. Duzly batgalyk ösümligi we iň duzly çydamly görnüşleriň biridir. Esasan Koreýanyň günbatar kenarynda ösdürilip ýetişdirilýär.
Dünýäniň beýleki ýerlerinde-de Salikorniýa täze ösümlik, duz, bio-duz, haýwan iýmiti, ösümlik ýagy, biodizel we kosmetika önümleri hökmünde lezzet alýar.
Salikorniýanyň ulanylyşy
Salikorniýa daşky gurşawy goramakdaky roly bilen tanalýar.Onuň bio süzgüç we fitoremediasiýa mümkinçilikleri möhümdir. Daýhanlar Salikorniýany ösdürýärler we suwaryş üçin diňe deňiz suwlaryny ulanýarlar. Netijede, süýji suwy tygşytlaýarlar. Duzly çöllük ýerler we duzly batgalyklar Salikorniýany ösdürip ýetişdirmek üçin amatly bolansoň, daýhanlar bu gök önümleri ekip, iň az serişdeleri bolan ekin meýdanlaryna, çölleri hem ekin meýdanlaryna öwrüp bilerler.
Salikorniýa tohumy iýilýän ýag ýasamak üçin ulanylyp bilner.Salicornia bigelovii tohumlary we baldaklary adamlaryň iýip bilýän ýagyny we mallary iýmitlendirmek üçin ulanylýan ýagy öndürmek üçin ulanylýar. Salikorniýa tohumy poli doýmadyk ýag diňe iýip bolmaýar; bio-ýangyç hökmünde ulanylyp bilner. Belokyň mukdary ýokary we linoleý, oleik, palmit we stear turşulyklaryna baýdyr. Salikorniýa tohumynyň beýleki iýmitlerine belok, kül we süýüm girýär.
Salikorniýa asyrlar boýy iýmit, lukmançylyk, ekologiýa we kosmetika önümleri üçin ulanylýar. Şol programmalaryň käbiri:
- Baldak duz ýasamak üçin gaýnadylýar. Günorta Koreýada we beýleki ýurtlarda bu ösümlik proteinlere baýlygy sebäpli ot-iým hökmünde saýlanýar. Süýji suwuň ýetmezçilik edýän ýerlerinde esasanam gymmatlydyr.
- Käbir ýerlerde Salicornia rubrikasynyň tohumlary we baldaklary süýji çörek we salatlarda gurban önümi bolmaly.
- Salicornia ösümlikleriniň ýaş sapaklary Koreýada hamho diýilýän tagamly gök önüm, salat we fermentlenen iýmit hökmünde iýilýär. Tohumlary çaý taýýarlamak üçin ulanylýar.
- Kanadanyň Täze Skotiýada Salicornia europaea L. we Salicornia bigelovii baldaklary duzlamak üçin sirke bilen gaplanýar.
Salikorniýanyň iýmit we derman üçin ulanylmagyndan başga-da başga peýdalary bar. Mysal üçin, aşakdakylar üçin ulanylýar:
- Külüň köp bolmagy sebäpli sabyn öndürmek
- Aýna öndürmek üçin gazlandyrylan gazyň (natriý karbonat) çeşmesi
- Gorag, plastmassa, sabyn, dokma önümleri, surfaktantlar, çalgy ýaglary we organiki pestisidler üçin örtük ýasamak
- Bio ýangyç öndürmek
Salikorniýanyň iýmitleniş gymmaty
Salikorniýanyň ähli ösümliginde möhüm iýmitler bar, şonuň üçin aşakdakylary çykarmak üçin ösümligiň islendik bölegini sarp edip bilersiňiz:
- A witamini
- Askorbin we degidroaskorbin kislotalary
- Karotin
- Polifenollar
- Tokoferol
- Flawonoid
- Lutein
- Demir
- Natriý
- Kaliý
- Magniý
Salikorniýanyň saglyk üçin peýdalary
- Oksomefrusid. Gipertoniýa garşy täsirli
- Klonidin. Bloodokary gan basyşyny, aladany we agyrynyň käbir görnüşlerini bejermek üçin ulanylýar
- Karmustin. Antineoplastiki
- Gangliozidler. Inflamokançlyga garşy
Saglygyň beýleki peýdalary aşakda ara alnyp maslahatlaşylýar:
- Salikorniýa garramagy haýalladýar
Lutein düzümi sebäpli, Salikorniýa ýaş bilen baglanyşykly makula degeneratiw keselleriniň öňüni almaga kömek edýär.
- Duzuň ornuny tutup biler
Salikorniýadaky trans-ferul kislotasy damarlaryň işlemezligine we gipertoniýa goraýjy täsir edýär. Netijede, duzuň ornuny tutup biler. Alakalaryň üstünde geçirilen gözlegde, duzuň köp kabul edilmegi gan basyşynyň ýokarlanmagyna getirdi. Şeýle-de bolsa, alakalara deň mukdarda natriý bolan Salikorniýa berlende, olaryň gan basyşyna az täsir edipdir.
- Salikorniýa gipotireozyň öňüni alýar
Onda gipotireozyň öňüni almakda möhüm bolan ýod bar.
- Antibakterial serişdedir
Salikorniýada güýçli antibakterial işjeňlik bar, bu ösümlik iýmit, derman ýa-da kosmetika hökmünde ulanylanda bedene peýdalydyr.
Salikorniýanyň derman serişdeleri
Salikorniýanyň käbir görnüşleri halk lukmançylygynda giňden ulanylýar we soňky gözlegler bu gök önümiň antioksidant, mikroblara garşy, köpelmegine garşy, çişmä garşy, gipoglikemiki we sitotoksiki işjeňlikler ýaly möhüm biologiki häsiýetleri görkezýändigini ýüze çykardy.
Bu häsiýetler, Salikorniýa uzak wagtlap adaty dermanlarda bejermek üçin bellenilýär:
- Bronhit
- Gepatit
- Içgeçme
- Içege keselleri
- Nefropatiýa
- Ateroskleroz
- Giperlipidemiýa
- Süýji keseli
Salikorniýa gudrat ösümligi diýip atlandyryp bilersiňiz. Azyk we derman senagatynda ulanmagyň üstünde, gazylyp alynýan ýangyçlary çalşyp biler. Salikorniýa, täze ýaşyl energiýa çözgütleri we meliorasiýa işleri üçin ajaýyp kandidat.
Iş wagty: Aprel-19-2023
